“Truyện Kiều” là một kiệt tác của Đại thi hào dân tộc Nguyễn Du, đồng thời đó cũng là một trong những kiệt tác của nền văn chương cổ điển Việt Nam. Truyện Kiều là truyện thơ Nôm viết theo thể lục bát, dựa theo tác phẩm Kim Vân Kiều truyện của Thanh Tâm Tài Nhân, Trung Quốc. Hàng trăm năm qua, Truyện Kiều đã sống chan hòa trong đời sống của toàn dân tộc. Tác phẩm thực sự là viên ngọc sáng nhất của văn học Việt Nam, nơi ngôn từ đạt đến độ tinh luyện và tâm hồn Việt được soi chiếu sâu sắc nhất. Với 3.254 câu lục bát, Nguyễn Du không chỉ kể lại số phận truân chuyên của Thúy Kiều mà còn dựng nên một thế giới nhân sinh đầy thương cảm, nơi cái nơi cái đẹp, cái thiện và lòng nhân đạo tỏa sáng giữa cuộc đời dâu bể.
Ấn bản “Truyện Kiều” hội bản (Truyện Kiều có tranh minh họa) được dựng lại dựa trên ấn bản Truyện Kiều hội bản 1894 – đây là ấn bản được lưu trữ tại Thư viện Anh Quốc và có giả thiết cho rằng do vua Tự Đức thực hiện – dòng chữ đỏ thể hiện phần tóm lược có thể là “châu phê” của vua Tự Đức. Về bố cục trình bày trong mỗi trang, quy cách đều rất thống nhất gồm 6 yếu tố: Câu dẫn; Số tờ; Tóm lược nội dung chính của đoạn trích (được viết bằng mực son); Phần thơ chính văn Truyện Kiều; Phần chú giải; Tranh minh họa nội dung đoạn trích. Điều đặc biệt là mỗi trang đều có phần tranh minh họa cho nội dung tương ứng, gồm 146 bức tranh vẽ bằng mực nho cực kỳ chi tiết. Truyện Kiều hội bản có số lượng chú thích, chú giải phong phú, đa dạng, nhiều chú giải độc đáo , ước chừng khoảng 705 lời chú giải, trong đó có khoảng 513 chú thích chú giải về xuất xứ, và khoảng 127 lời chú thích giảng giải về chữ nghĩa câu Kiều, 01 lời khảo dị và 64 lời phê (nguyên phê, cổ phê, phê vân).
“Truyện Kiều” của Nguyễn Du quả thật là đỉnh cao nhất của ngôn ngữ trong cả dòng chảy ngàn năm của văn học Việt. Trong tác phẩm này, Nguyễn Du đã biến tiếng Việt thành nhạc, thành họa và thành triết lý sống. Mỗi câu thơ là một hạt ngọc của ngôn từ, mài giũa bằng trái tim nhân đạo vô biên và bằng tài năng đến kỳ lạ. “Truyện Kiều” đã vượt khỏi biên giới văn chương để trở thành một phần tâm thức Việt. Không chỉ tôi, mà biết bao người Việt đọc Kiều để soi mình, để hiểu đời và để tìm lòng trắc ẩn. Và càng đọc, càng khám phá, chúng ta càng thấy rõ, kiệt tác này là lời nhắc rằng cái đẹp có thể bị vùi dập nhưng không bao giờ khuất phục. Rõ ràng rằng, nhờ Nguyễn Du, thế giới biết đến một dân tộc yêu cái đẹp, trọng nghĩa tình và giàu nhân văn.
Tác phẩm hiện đang được lưu giữ tại Phòng Tài liệu Tiếng Việt- Thư viện Trường Đại học Hà Nội, mời bạn đọc cùng tham khảo kiệt tác văn chương cổ điển Việt Nam này.