GIÁO SƯ VÀ CÔNG THỨC TOÁN
- Tác giả: Yoko Ogawa; Lương Việt Dũng dịch.
- Thể loại: Truyện ngắn
- Nhà xuất bản: Hội nhà văn
- Ký hiệu xếp giá: 895.63 YOK
- Phòng tài liệu Tiếng Việt
- Thư viện Trường Đại học Hà Nội
Toán học là khó hiểu? Giáo sư Toán là khô khan ư? Kỳ lạ thay, dưới ngòi bút của Yoko Ogawa, Toán học và ông giáo sư Toán lại hiện lên vô cùng nên thơ, dung dị và không thiếu sự tinh tế. Câu chuyện nói về 3 nhân vật chính đó là ông giáo sư Toán với trí nhớ ngắn hạn, là cô giúp việc và cậu con trai cô với mái đầu chóp nhọn như hình dấu căn. Họ ở bên nhau, giao tiếp với nhau bằng thứ ngôn ngữ của Toán học và Toán học đã là cầu nối để xây dựng lên tình người đẹp đẽ của họ.
Một ngày, một phụ nữ làm nghề giúp việc được giới thiệu đến làm việc tại nhà một vị giáo sư già. Nhưng, vốn trí nhớ chỉ duy trì được tám mươi phút, đối với giáo sư, đây luôn là cô giúp việc “mới tinh”, và lần nào ông cũng chào cô bằng những câu hỏi về ngày sinh và cỡ giày. Những quy trình giới thiệu – làm quen cứ thế tiếp diễn hết ngày này qua ngày khác, cho tới khi cô ấy dẫn cậu con trai mười tuổi của mình đến chơi với giáo sư. Niềm vui, đam mê toán học, sự ân cần, lòng kiên nhẫn, tình yêu và niềm tin…. Đã hoà quyện trong mối quan hệ kỳ lạ giữa ba con người, để rồi vĩnh viễn đổi thay cuộc đời của họ….Ba nhân vật trong câu chuyện đan dệt nên một bức tranh tình thân ấm áp, nơi toán học không còn là những con số khô khan mà biến thành thứ ngôn ngữ dịu dàng của trái tim.
Giáo sư hiện lên với dáng vẻ gàn dở, khoác lên mình chiếc áo dán chi chít những mẩu giấy nhớ – vệt ký ức chắp vá sau vụ tai nạn nghiệt ngã. Dù trí nhớ chỉ kéo dài vỏn vẹn 80 phút, ông vẫn bền bỉ chiến đấu với giới hạn của bản thân. Đằng sau sự cộc lốc và căn phòng làm việc bừa bãi là một tâm hồn thuần khiết: nhiệt thành với toán học và đong đầy yêu thương trước trẻ nhỏ. Cách ông dịu dàng che chở cho cậu bé Căn tựa như ký hiệu dấu căn luôn bao bọc lấy mọi con số, dịu dàng và khoan dung.
Sống bên ông, cô giúp việc lại tỏa sáng bởi vẻ đẹp của sự nhẫn nại. Mỗi ngày mới với cô là một lần bắt đầu lại từ đầu, kiên nhẫn trả lời những câu hỏi quen thuộc về ngày sinh hay cỡ giày mà không chút thở dài. Không chỉ hoàn thành công việc, cô còn sẵn lòng mở lòng mình, nhiệt thành lắng nghe và học cách yêu thương thế giới con số kỳ diệu của ông. Sự thấu cảm thầm lặng ấy đã nâng niu từng khoảnh khắc ngắn ngủi của vị giáo sư già.
Trưởng thành trong tình yêu thương ấy là cậu bé Căn. Tên gọi đầy chất toán do giáo sư đặt không chỉ là một biệt danh, mà còn là điểm tựa tinh thần lấp đầy khoảng trống thiếu vắng tình cha. Nhờ những buổi học cùng ông, Căn không chỉ lớn lên qua từng công thức hay trận bóng chày, mà còn tiếp nhận cả sự tử tế và tình yêu cuộc sống.
Ba con người không chung dòng máu đã ghép nối những mảnh vỡ tổn thương để tạo nên một mái ấm trọn vẹn, chứng minh rằng ký ức có thể lãng quên, nhưng tình yêu thương thì vĩnh cửu. Họ như những mảnh ghép, mang lại hạnh phúc cho nhau và bù đắp đi những thiếu hụt của từng người. Vị giáo sư đã làm sáng lên cuộc đời của hai mẹ con nọ, dạy cho người mẹ những điểm bản thân còn thiếu sót và dạy cho đứa trẻ cách trưởng thành qua những con số và những công thức toán. Còn đối với giáo sư, sau bao nhiêu năm đơn độc với căn bệnh quỷ quyệt kia, hai mẹ con họ là những người bạn thực sự, lắng nghe ông bằng tấm lòng bao dung chân thật. Văn Yoko Ogawa nhẹ nhàng, từ tốn và sâu lắng đến quặn thắt lòng người. Bộ truyện như một mặt hồ phẳng lặng, đôi lúc gợn chút sóng lăn tăn chứ không hề có những thắt mở kịch tính hay cao trào. Nhưng tôi vẫn có cảm giác khi đọc tác phẩm này, người đọc dường như phải nín hơi thở, khẽ rón rén bước vào thế giới của ba con người nọ. Chỉ sợ một chút sơ suất, một tiếng động nho nhỏ thôi sẽ phá hỏng cả cái thế giới nhỏ bé mà tĩnh lặng, trong suốt như mặt hồ ẩn sâu nơi rừng thẳm đó.
Bằng văn phong giản dị thấm đẫm chất thơ và sự kỳ công trong việc lồng ghép những công thức tưởng chừng khô khan, để mỗi con số đều trở nên sống động và rất người, Yoko Ogawa – nhà văn đoạt giải Akutagawa, một trong những tiểu thuyết gia đương đại lớn nhất Nhật Bản – đã làm nên một kỳ tích văn chương xúc động và nồng ấm, để lại dư vị khó quên cho người đọc.
Mời các bạn đến Phòng Tài liệu Tiếng Việt – Thư viện Trường Đại học Hà Nội để thưởng thức tác phẩm văn học đạt giải thưởng văn học Yomiuri và giải thưởng của Hiệp hội Toán học này.